Grandmaster Flash

Grandmaster Flash, Joseph Robert Saddler adıyla 1 Ocak 1958’de Barbados’ta doğdu. Ailesi daha sonra Amerika Birleşik Devletleri’ne göç etti ve Saddler, hayatının önemli bir bölümünü New York’un Bronx semtinde geçirdi. Bronx’ta yetiştiği yıllarda, şehrin müzikle iç içe gelişen ritim kültürünü erken yaşta yakaladı; hip hop geleneğinin daha yeni filizlendiği dönemde Queensbridge çevresindeki DJ sahnesine dahil oldu. O yıllarda düzenlenen partilere, dönemin önde gelen isimlerinin hazırladığı etkinlikleri takip ederek katılıyor; hem mekanik hem de yaratıcı yönü güçlü bir DJ kimliği inşa ediyordu. Flash’ın öğrenme süreci, Pete Jones ve Kool Herc gibi isimlerden aldığı ilhamla hızlandı. Bu ilhamı, o dönem için alışılmışın dışında bir uygulama ile birleştirdi: tek bir plağın aynı kopyalarını kullanarak iki pikap üzerinden ilerleyen düzenek kurdu; ancak işi sıradan çalmaktan çıkarıp kırılma anlarını (davul ritminin ayrıştığı bölümü) öne taşıyan daha çevik bir manuel düzenlemeyi devreye soktu. Bir miksere bağladığı bu sistemle, plağın normal akışı kesilerek ritmin “break” kısmı üst üste bindiriliyor; ardından miks üzerinden kanal değiştirip ikinci plağı geri başlatarak break’in tekrar edilmesini mümkün kılıyordu. Bu hız ve ustalık gerektiren dokunuş, ona neden “Flash” dendiğini açıklayan en güçlü kanıtlardan biri haline geldi; ayrıca okulda takma adının, Flash Gordon’dan esinlenen Gordon adındaki bir arkadaşıyla takılmasından geldiği de anlatılır. Grandmaster Flash aynı zamanda o günlerde risk taşıyan “yasadışı” partilerin de parçasıydı ve sahne enerjisini yalnızca DJ kabininde değil, rapçilerle kurduğu ortaklıklarla da büyüttü. Kurtis Blow ve Lovebug Starski gibi isimlerle çalıştığı bilinir. 1970’lerin sonuna gelindiğinde, Ray Chandler’ın teşvikleriyle kendi grubunu kurma aşamasına geçti. İlk kadro; Cowboy (Keith Wiggins), Melle Mel (Melvin Glover) ve Kid(d) Creole (Nathaniel Glover) üçlüsünden oluşuyor ve grup “Grandmaster Flash & the 3 MCs” adıyla anılıyordu. Ardından başka iki rapçi kısa süreliğine kadroya dahil olsa da daha kalıcı biçimde değişim yaşandı: Funky Four’da yer almış olan Rahiem (Guy Todd Williams) ve Scorpio (Eddie Morris; ayrıca “Mr. Ness” adını da kullandığı bilinir) grubun parçası oldu ve böylece “Grandmaster Flash & the Furious Five” kimliği ortaya çıktı. Bu formasyon, söz akışındaki becerileriyle kısa sürede dikkat çekti; MCing’i, freestyle atışlarını ve sahnede kendini kanıtlama biçimlerini öne çıkardı. Flash’ın etkisi, MC kültürünün içinde kullanılmaya başlanan bazı kalıp cümlelerin ve ifadelerin yaygınlaşmasına da uzandı. Grup, Bronx’ta 1978’den itibaren Disco Fever sahnesinde performans sergiledi. DJing alanında yarattığı teknik dönüşüm, Flash’ın adını yalnızca sahne performansıyla değil, geliştirdiği yöntemlerle de kalıcı kıldı. İlk olarak “cutting” adıyla anılan bu yaklaşım, daha sonra Grand Wizard Theodore tarafından “scratching” olarak bilinen tekniğin gelişiminde bir basamak işlevi görmüştü. 1980’de Joe Robinson aracılığıyla Sugar Hill Records’la imza süreci başladı. Bu anlaşma sonrasında grup çok sayıda single yayımladı; “Freedom” isimli parça için altın disk kazanımı elde etti ve turnelere çıktı. 1981’de çıkan “The Adventures of Grandmaster Flash on the Wheels of Steel”, Flash’ın becerilerini en etkileyici biçimde gözler önüne seren çalışmalardan biri olarak kabul edildi. Albüm/çalışma kurgusunda Queen’in “Another One Bites the Dust” öğeleriyle birlikte Chic’in “Good Times” anlayışı ve Blondie’nin “Rapture” parçasından alınan örnekler bir araya getirilerek DJ üretiminin sınırları zorlandı; buna rağmen o dönem için en başarılı single çizgisini yakalayamayan işlerden biri olmasıyla da dikkat çekti. Grubun zamanla en belirleyici çıkışı ise 1982’de yayımlanan “The Message” oldu. Parçanın yapımını, Sugar Hill’in bünyesindeki prodüktör Clifton “Jiggs” Chase üstlendi; “The Message” kısa süre içinde platin seviyesine ulaştı. Ancak ticari başarı kadar, hakların korunması konusunda da gerilim yaşandı: Flash, 1983’te Sugar Hill’e karşı telif ücretlerinin ödenmediği gerekçesiyle dava açtı. 1984’e gelindiğinde grup, Flash ile Mel arasında yaşanan ayrışmayla çözüldü; bunun ardından topluluğun bütünüyle dağılması gündeme geldi. Bu süreçten sonra Flash, Kid Creole ve Rahiem Elektra Records’a geçerken, diğer üyeler “Grandmaster Melle Mel & the Furious Five” adıyla yoluna devam etti. Melle Mel’in özellikle Chaka Khan’ın “I Feel for You” çalışmasına konuk olarak yer alması, dönemin müzikal ağlarının ne kadar genişlediğini gösterdi. Grup 1987’de bir yardım konseri için yeniden bir araya geldi; bu yeniden oluşum tek bir albüm çıkarılmasını sağladıktan sonra tekrar dağıldı. 1994’te ise bir tür yeniden birleşme daha yaşandı. Bu hikâyenin acı bir kısmı da Cowboy’un 1989’da, crack kokain bağımlılığının etkileriyle bağlantılı bir aşırı doz nedeniyle hayatını kaybetmesiyle tamamlandı. Grandmaster Flash’ın kariyerine dair anımsanan bir diğer boyut da sinema ve belgesel türündeki bağlantılarıdır: “The Rise of the Red Hot Chili Peppers: Our Brother” ve “Hillel” gibi yapımlarla ilişkilendirilen bilgilere göre, hip hop tarihinin anlatıldığı sahnelerde de iz bırakmayı sürdürdü.