Youssou N'Dour
Youssou N’Dour, diğer adıyla Youssou Madjiguène Ndour (1 Ekim 1959 doğumlu), Dakar, Senegal kökenli; şarkıcılık, söz yazarlığı, müzisyenlik ve besteciliğin yanı sıra zaman zaman oyunculukla da ilgilenen; aynı zamanda iş dünyasında ve siyasette de etkin rol üstlenen çok yönlü bir isimdir. Kariyerinin uluslararası ölçekte görünür olduğu dönemlerde, Rolling Stone 2004 yılında onu Senegal ve Afrika’nın büyük kısmında yaşayan “en ünlü şarkıcı” olabilecek kişi olarak nitelendirmiş; 2023’te ise yayımladığı “Tarihin En İyi 200 Şarkıcısı” listesinde N’Dour’u 69. sıraya yerleştirmiştir. Müzik sahnesindeki etkisi yalnızca sanatla sınırlı kalmamış, N’Dour 2012’nin Nisan ayından 2013’ün Eylül ayına kadar Senegal’in Turizm Bakanı olarak görev yapmıştır. N’Dour’un en belirleyici katkılarından biri, Senegambia genelinde (Wolof dâhil) herkesin tanıdığı popüler Senegal müziği tarzının, mbalax’ın oluşmasına ve yaygınlaşmasına yaptığı öncülük olarak anılır. Bu müzik yaklaşımının köklerinin ise Serer müziğindeki njuup geleneğine ve ndut ayin/başlatma törenlerine dayandığı anlatılır. N’Dour’un hikâyesi, uluslararası alanda dikkat çeken ödüllü film projelerine de konu olmuştur: Pierre-Yves Borgeaud’un yönettiği Return to Gorée (2007) ve Elizabeth Chai Vasarhelyi’nin yönetmenliğini üstlendiği Youssou N’Dour: I Bring What I Love (2008) adlı yapımlar; dünya çapında yayımlanarak onun hem müziğini hem de kültürel duruşunu geniş kitlelere taşımıştır. Ayrıca 2006 yılında, olağanüstü bir yapım olan Amazing Grace filminde Olaudah Equiano rolüne seçilmiştir. Köken açısından Serer bir aileden gelir: Serer babadan dünyaya gelmiş, Toucouleur annesi vardır. Buna karşın kültürel olarak Wolof kimliğiyle anılır ve doğduğu şehir olan Dakar’da hayatına başlar. On iki yaşındayken sahne performanslarına başlamış, daha sonra 1970’ler boyunca Dakar’ın en popüler grubu olarak anılan Star Band ile düzenli biçimde sahne almıştır. Annesinin tarafındaki geleneksel griot kastına uzanan bir bağ bulunmasına rağmen, o bu geleneğe dâhil olarak büyütülmez; müziği ve o kültürel çizgiyi kardeşinden öğrenir. Babadan gelen N’Dour ailesinin soylu kökeni, onun kişisel gelişiminde önemli bir zemin oluştururken; ebeveynlerinin bakış açısı onu modern bir dünyanın imkânlarına açık bırakır. Böylece iki farklı kültürle temas halinde oluşu, N’Dour’un “modern griot” kimliğini şekillendiren ilham kaynaklarından biri olur. Bir Mouride müridi olarak, Wolof dilinde taalibé ifadesiyle anılan inanç geleneğine bağlıdır; Senegambia’daki dört büyük Sufi tarikattan biri olan Mouride kardeşliğine mensup bir Müslümandır. Bu bağlamda N’Dour, çalışmalarında sık sık İslam müziğine ve ilahilere/ezgilere dair unsurları kendi anlatımının bir parçası haline getirir. On beş yaşındayken Super Diamono’ya katılan N’Dour, 1975 yılında grubuyla birlikte Batı Afrika turnelerine çıkar. Henüz 16 yaşındayken, 1976’da Ibra Kasse’nin Star Band’iyle Kasse’nin Dakar’daki Miami kulübünde şarkı söylemeye yönelik bir sözleşme imzalar ve burada kısa sürede “ilgi odağı” haline gelir. 1978’de ise Star Band’in bazı üyeleri ayrılıp Étoile de Dakar’ı kurunca N’Dour da bu yeni oluşumun peşinden gider. Étoile de Dakar’ın, Senegal’in evrilen müzik tarzına yaptığı katkılar özellikle vurgulanır: Latin dünyasında hâkim olan popüler yaklaşımların etkisini taşıyan bir damar kurulurken, Senegal’in geleneksel müzik öğeleri de bu yeni yapı içine dâhil edilir ve mbalax adıyla anılan yaklaşım daha da güçlenir. Grup, kısa sürede kentin en sevilen topluluklarından birine dönüşür; ancak iç sorunlar nedeniyle ömrü uzun olmaz. Bu nedenle Étoile de Dakar, Étoile 2000 ve Super Étoile de Dakar olmak üzere iki ayrı gruba ayrılır. Super Étoile de Dakar’ın kadrosunda N’Dour’un yanı sıra gitarist Jimi Mbaye, basçı Habib Faye ve “tama” adıyla bilinen konuşan davulun icracısı Assane Thiam yer alır. Bu ekip, birkaç ay gibi kısa bir zaman içinde kaset formatında dört albüm üretir; ardından bu oluşum, zamanla N’Dour’un kendine özgü sahne düzeninde ve müzik projesinde onu destekleyen temel arka grup haline gelir. N’Dour’un müzik üretimindeki bir sonraki adımı, kendi imkânlarını kurmaya uzanır: 1991 itibarıyla kendi kayıt stüdyosunu açar; 1995’te ise kendi plak şirketini kurar. Bu şirketin adı Jololi’dir.
Photos 1
Awards 10
-
La Mar de Músicas (2022)
Winner
-
Praemium Imperiale (2017)
Winner
-
Polar Music Prize (2013)
Winner
-
Grammy Award for Best Contemporary World Music Album (2005)
Winner Egypt
-
Prince Claus Award (2002)
Winner
-
Grammy Award for Best Contemporary World Music Album (2009)
Nominee
-
Grammy Award for Best Contemporary World Music Album (2004)
Nominee
-
Grammy Award for Best Global Music Album (2001)
Nominee
-
Grammy Award for Best Global Music Album (1995)
Nominee The Guide (Wommat)
-
Grammy Award for Best Global Music Album (1993)
Nominee
Movies
Comments 0
Share your thoughts about this title
Sign InNo comments yet. Be the first to comment!